Błędy przy PRP i PRF: jak je rozpoznać i jak im zapobiegać
Udostępnij
Przewodnik dla gabinetu · Przedanalityka
Wirówka wytraca obroty, pokrywa się otwiera, a probówka wygląda inaczej niż zwykle. Osocze ma różowy odcień. W krwi z cytrynianem widać nitki. Żel nie tworzy zwartej warstwy. PRF pozostaje płynne. Teraz liczy się spokojne, systematyczne spojrzenie. Taki obraz to wskazówka, a nie diagnoza. Zwykle w grę wchodzi kilka przyczyn, a wiele z nich ma swoje źródło jeszcze przed startem wirówki. Ten przewodnik prowadzi Państwa przez sześć typowych nieprawidłowości: od pierwszego spojrzenia, przez szukanie przyczyny, aż po lepsze następne wirowanie.
Czas czytania ok. 20 minutStan: październik 202619 źródeł
Sześć liczb na stanowisko pracy
Decydujące są instrukcja używania i oznakowanie stosowanych produktów oraz instrukcja robocza Państwa placówki.
Najpierw ustalić: co ma powstać w probówce?
Krzepnięcie jest przy PRP błędem, a przy PRF celem. To, czy obraz jest nieprawidłowy, zależy więc od produktu docelowego. Przy PRP antykoagulant utrzymuje krew w stanie płynnym, dopóki wirówka nie rozdzieli osocza i komórek. Przy PRF antykoagulantu nie ma, krzepnięcie jest zamierzone. Powszechnie stosowana klasyfikacja koncentratów płytkowych oddziela oba produkty właśnie w tym miejscu.[2]
PRP z żelem separującym
Vi PRP-PRO z fabrycznie dodanym cytrynianem sodu i żelem separującym
Oczekiwaneklarowne, żółtawe osocze nad zwartą warstwą żelu, komórki pod nią
Nieprawidłowezaczerwienienie, nitki, szczeliny w żelu
PRP bez żelu separującego
Density z antykoagulantem dodanym zgodnie z dokumentacją producenta
Oczekiwaneosocze, pod nim białawy kożuszek (buffy coat), na dole erytrocyty
Nieprawidłowenitki, skrzepy, rozmyta granica komórek
Stałe PRF
Density bez dodatków
Oczekiwaneskrzep fibrynowy w górnej części, erytrocyty pod nim
Nieprawidłoweskrzep nie powstaje, jest mały albo się rozpada
Płynne PRF
Density bez dodatków, krótsze wirowanie zgodnie z dokumentacją producenta
Oczekiwanepłynna górna warstwa, która żeluje dopiero po pewnym czasie
Nieprawidłoweżeluje w probówce lub w strzykawce, zanim Państwo skończą
Dane z dokumentacji produktów producentów. Decydujące są instrukcja używania i oznakowanie. Przedstawienie schematyczne.
Oko widzi barwę, warstwy i konsystencję. Ile płytek krwi, leukocytów i erytrocytów faktycznie znajduje się w preparacie, pokaże tylko zliczenie komórek. Więcej na ten temat w artykule Jedno wirowanie czy dwa. Która probówka pasuje do jakiego produktu docelowego, pokazuje artykuł Vi PRP-PRO czy Density; pojęcia od kożuszka (buffy coat) po RCF wyjaśnia artykuł Objaśnienie pojęć.
Co Państwo widzą? Wyszukiwarka nieprawidłowości
Proszę dotknąć obrazu, który mają Państwo przed sobą. Zobaczą Państwo pierwsze punkty kontrolne i stamtąd przejdą bezpośrednio do właściwego rozdziału.
Osocze od różowego do czerwonegokomórki lub hemoliza
- Czy warstwa żelu jest zwarta? Czerwone smugi w strzykawce?
- Trudne wkłucie, kilka prób, silne zasysanie?
- Staza dłużej niż minutę?
- Wstrząsanie zamiast delikatnego odwracania?
Osocze mleczne, mętnejuż przed nabraniem
- Tłusty posiłek krótko przed pobraniem?
- Tylko u niektórych osób?
Nitki lub skrzepy w PRPcytrynian nie rozprowadził się na czas
- Odwrócona od razu po napełnieniu, w Vi PRP-PRO 7 razy?
- Powolne pobranie, staza za długo?
- Przy Density: czy dodano antykoagulant?
- Problem powtarza się w określonej partii?
Nieciągła warstwa żelurozdzielenie nieostre lub rozmyte
- RCF i promień prawidłowe, w EBA 200 MD 86 mm dla probówek 9 ml?
- Wirowanie trwało pełne 7 minut?
- Niespokojna praca wirówki, IMBALANCE?
- Probówki przeterminowane lub nieprawidłowo przechowywane?
Stałe PRF nie krzepniebrak skrzepu, skrzep mały lub się rozpada
- Ponad 60 sekund do startu?
- Probówka bez antykoagulantu i bez warstwy silikonu?
- Prędkość obrotowa przeliczona dla Państwa wirówki?
- Skrzep wyjęty z probówki za wcześnie?
Płynne PRF żeluje za wcześniew probówce lub w strzykawce
- Przekroczone okno czasowe, przy Density 15 minut?
- Strzykawki i igły przygotowane przed pobraniem?
Mało osoczawyraźnie poniżej 4 ml na probówkę Vi PRP-PRO
- Probówka napełniona do końca, probówka do odrzucenia przy zestawie motylkowym?
- Wysoki hematokryt u tej osoby?
- Nabieranie zakończone za wcześnie?
IMBALANCE lub przerwaniewirówka zgłasza niewyważenie
- Probówki rozmieszczone równomiernie, porównywalna wysokość napełnienia?
- Naczynie wyważające zgodnie z instrukcją używania?
- Wirnik mocno osadzony?
Gdzie leżą przyczyny: mapa
Wirówka to najbardziej rzucające się w oczy urządzenie w całym przebiegu, ale nie jedyny podejrzany. Mapa przyporządkowuje przyczyny opisane w tym przewodniku do etapów, na których mogą powstać. Wynik: w pięciu z sześciu nieprawidłowości przyczyna może leżeć jeszcze przed startem wirówki.
| przed startem | od startu | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Nieprawidłowość | Probówka | Pobranie | Odwracanie, czas | Wirówka | Nabieranie |
| 01 Czerwonawe osocze | |||||
| 02 Nitki, skrzepy | |||||
| 03 Rozdzielenie, żel | |||||
| 04 PRF | |||||
| 05 Mało osocza | |||||
| 06 IMBALANCE | |||||
01Czerwonawe osocze: komórki czy wolna hemoglobina?
Krótko mówiąc
Różowe osocze może mieć dwie przyczyny: zassane komórki albo hemolizę. Którą, wyjaśni tylko laboratorium. Obu można zapobiegać słabym zasysaniem, krótką stazą, delikatnym odwracaniem i zatrzymaniem się przed żelem.
Dwie przyczyny, jeden obraz. Albo nienaruszone erytrocyty przedostały się do frakcji osocza, na przykład przez szczelinę w żelu albo przy nabieraniu zbyt blisko warstwy komórek. Albo erytrocyty pękły i uwolniły hemoglobinę: to właśnie hemoliza. Oko potrafi rozróżnić te sytuacje tylko z grubsza:
Nienaruszone erytrocyty
- Jak to wygląda
- Osocze jest raczej mętne, komórki z czasem opadają.
- Typowe źródło
- Szczelina w żelu, nabieranie zbyt blisko warstwy komórek
- Potwierdzenie
- Zliczenie komórek w laboratorium
Wolna hemoglobina
- Jak to wygląda
- Klarowne osocze jest równomiernie zabarwione na kolor od różowego do czerwonego.
- Typowe źródło
- Pęknięte komórki wskutek silnego zasysania, wstrząsania, trudnego wkłucia
- Potwierdzenie
- Oznaczenie wolnej hemoglobiny w laboratorium
Zgrubna orientacja, a nie pewne rozróżnienie. Obiektywnie rozstrzygnąć to może tylko laboratorium.
Wstrząsanie. Energiczne wstrząsanie może uszkodzić komórki krwi i wywołać hemolizę. Probówkę delikatnie się odwraca, a nie wstrząsa.[1]
A igła? Cienkie igły uchodzą za czynnik ryzyka hemolizy, ale twardych danych jest mniej, niż sugeruje ta reputacja. Metaanaliza przygotowana dla amerykańskiej agencji zdrowia publicznego CDC oceniła dowody na to, że igły 21G lub szersze zmniejszają hemolizę na oddziałach ratunkowych, jako niewystarczające.[5] Igły 25G lub cieńsze Lippi i współpracownicy zalecają stosować nie rutynowo, lecz tylko w wyjątkowych przypadkach.[6] Zestawy do pobierania krwi w prplab mają igły 21G. Jak powiązane są gauge, grubość ścianki i średnica wewnętrzna, pokazuje artykuł Gauge, długość, grubość ścianki.
Skąd komórki w osoczu. Żel separujący nie jest granicą absolutną: z diagnostyki laboratoryjnej wiadomo, że erytrocyty mogą przenikać przez barierę żelową.[7] Przy nabieraniu obowiązuje więc zasada: podążać za poziomem cieczy i zatrzymać się przed żelem, jak opisano w artykule Nabieranie PRP z probówki. W przypadku Density, bez bariery żelowej, o tym, ile komórek trafi do preparatu, decyduje wysokość, do której nabiera się osocze.
Jak zawęzić przyczynę
Silne zasysanie, trudne wkłucie
Najpierw sprawdzićKilka prób? Igła przy ścianie żyły? Krwiak w miejscu wkłucia?
Następnym razemstarannie wybrać żyłę, pozwolić działać próżni, nie pobierać przez krwiak
Długa staza
Najpierw sprawdzićCzy staza była założona dłużej niż minutę?
Następnym razemzwolnić, gdy tylko krew wpływa do pierwszej probówki; stazę z szybkim zapięciem otwiera się jedną ręką
Wstrząsanie lub uderzenia
Najpierw sprawdzićOdwrócona czy wstrząśnięta? Jak probówka trafiła do wirówki?
Następnym razemdelikatnie odwracać, w Vi PRP-PRO 7 razy; przenosić pionowo w statywie na probówki
Komórki zassane razem z osoczem
Najpierw sprawdzićStrzykawka pod światło: żel albo czerwone smugi? Czy warstwa żelu była zwarta?
Następnym razemzatrzymać się przed żelem; przy Density ustalić w zespole wysokość, do której się nabiera
Mleczne zamiast czerwonego. Jeśli osocze już przed nabraniem jest mleczne i mętne, przyczyną może być tłusty posiłek krótko przed pobraniem. Po jedzeniu stężenie lipidów we krwi przejściowo rośnie i osocze mętnieje. Specjaliści mówią o lipemii.[8] Czy z tego powodu planować porę pobrania, ustalają Państwo w swojej instrukcji roboczej.
02Nitki lub skrzepy w probówce PRP
Krótko mówiąc
Cytrynian utrzymuje krew w stanie płynnym tylko wtedy, gdy rozprowadzi się od razu i równomiernie. Nitki pokazują: gdzieś krzepnięcie było szybsze. Diagnostyka laboratoryjna wymienia m.in. odwracanie, pobranie i napełnienie; opis przypadku pokazuje, że za problemem może stać też partia.
W probówce z cytrynianem toczy się wyścig. Gdy tylko krew wpływa do probówki, krzepnięcie może się rozpocząć. Cytrynian wiąże wapń i je hamuje, ale tylko tam, dokąd już dotarł. Nitki fibryny lub skrzep pokazują, że krzepnięcie w części próbki zostało już aktywowane albo cytrynian nie wymieszał się z krwią na czas i równomiernie.
Trzy czynności przy napełnianiu
- Napełnić do końcaaż krew przestanie napływać
- Od razu delikatnie odwrócićdo góry dnem i z powrotem, w Vi PRP-PRO 7 razy
- Przenosić pionowow statywie na probówki do wirówki
Co laboratoria wymieniają jako przyczyny. Opis przypadku z diagnostyki układu krzepnięcia wymienia jako przyczyny skrzepniętej krwi w probówkach z cytrynianem m.in. długą stazę, trudne pobranie, zbyt rzadkie lub nieprawidłowe odwracanie probówek, ich niedopełnienie lub przepełnienie oraz zlewanie krwi z różnych probówek.[9] Odwracanie oznacza: od razu po napełnieniu delikatnie obrócić probówkę do góry dnem i z powrotem.[1] Cały przebieg pokazuje artykuł Pobieranie krwi do PRP.
Nie każdy skrzep jest widoczny.
W tym samym opisie przypadku w probówkach bez widocznego skrzepu małe skrzepy znaleziono dopiero wtedy, gdy celowo ich szukano.[9] Probówka, która wygląda na klarowną, nie jest więc jeszcze dowodem, że wszystko poszło gładko.
Napełnienie ma znaczenie, ale rzadko jest jedynym winowajcą. Jeśli probówka nie napełni się do końca, na każdy mililitr krwi przypada więcej cytrynianu. W diagnostyce układu krzepnięcia zniekształca to przede wszystkim wyniki pomiarów.[9] Nie dowodzi to jednak, że samo niedopełnienie wywołuje nitki. Mimo to niedopełnienie pozostaje błędem, bo proporcja mieszania przestaje się zgadzać. Dlaczego, wyjaśnia artykuł Napełnienie, podciśnienie, data ważności.
Jak zawęzić przyczynę
Brak odwracania, odwracanie za późno lub zbyt rzadko
Najpierw sprawdzićCzy odwrócono bezpośrednio po napełnieniu? Ile razy?
Następnym razemod razu delikatnie odwracać, w Vi PRP-PRO 7 razy
Powolne pobranie, długa staza
Najpierw sprawdzićCzy krew napływała powoli? Czy staza była założona dłużej niż minutę?
Następnym razemdobrać odpowiednią żyłę i zestaw, wcześnie zwolnić stazę
Probówka niepełna
Najpierw sprawdzićProbówka do odrzucenia przy zestawie motylkowym? Data ważności?
Następnym razemprzy zestawie motylkowym najpierw probówka do odrzucenia bez dodatków, tylko probówki przed upływem daty ważności
Brak antykoagulantu lub niewłaściwy antykoagulant
Najpierw sprawdzićDensity jest dostarczana pusta: czy dodano antykoagulant zgodnie z dokumentacją producenta? Czy sięgnięto po właściwą probówkę?
Następnym razemprobówki do PRP i PRF przechowywać oddzielnie i wyraźnie opisać; więcej w artykule Antykoagulanty do PRP
Partia
Najpierw sprawdzićCzy skrzepy powtarzają się w określonej partii?
Następnym razemdokumentować numer partii, nieprawidłowości zgłaszać dostawcy
03Nieostre rozdzielenie, nieciągła warstwa żelu
Krótko mówiąc
Żel separujący potrzebuje właściwej siły, pełnego czasu wirowania i spokojnej pracy wirówki. Proszę najpierw sprawdzić, czy RCF i promień pasują do probówki.
W Vi PRP-PRO żel separujący przemieszcza się podczas wirowania między osocze a komórki, a następnie ponownie tężeje. Po 7 minutach przy 1200 × g leży między nimi jako zwarta warstwa. Jeśli warstwa ma szczeliny, część żelu została na dnie albo granica jest rozmyta, warto przyjrzeć się wirówce i probówce.
Siła nie dociera tam, gdzie powinna. Jedną z pierwszych wielkości technicznych, które warto sprawdzić, jest faktycznie osiągnięta wartość RCF. Sama prędkość obrotowa niewiele mówi, bo ta sama prędkość daje przy różnym promieniu różną siłę:
RCF = 1,118 × 10⁻⁵ × r × n²
r = promień w cm do dna probówki · n = prędkość obrotowa w obr./min
3000 obr./min, dwa promienie
- 8,6 cm, jak w EBA 200 MD dla probówek 9–10 ml≈ 865 × g
- 12 cm≈ 1207 × g
Ta sama prędkość obrotowa, ok. 40 procent większa siła. Obliczono według powyższego wzoru.
Jeśli wprowadzają Państwo w EBA 200 MD wartość RCF, proszę więc sprawdzić także ustawiony promień. Jeśli ustawiono 67 mm zamiast 86 mm, na dnie probówki 9 ml działa siła o ok. 28 procent większa niż planowano.
Wprowadzone 1200 × g, na dnie probówki 9 ml
- Promień ustawiony prawidłowo, 86 mm1200 × g
- Promień ustawiony na 67 mm≈ 1540 × g
Ok. 28 procent większa siła niż planowano. Obliczono według powyższego wzoru.
Sposób obliczenia pokazuje artykuł Przeniesienie protokołu na inną wirówkę, a ustawienie na urządzeniu artykuł Wirówka w codziennej pracy gabinetu. Szybciej można to zrobić za pomocą kalkulatora RCF na stronie produktu Hettich EBA 200 MD.
Ukośnie nie znaczy źle
W wirniku kątowym EBA 200 MD probówki są podczas wirowania nachylone pod kątem 33°. Ukośna warstwa żelu sama w sobie nie jest więc błędem. Decydujące jest to, aby była zwarta.
Płytki krwi na żelu. Autorzy publikacji fachowych opisują, że płytki krwi mogą przylegać do powierzchni tiksotropowych żeli separujących.[12] Czy osocze przed nabraniem należy ponownie wymieszać przez poruszanie probówką, określa instrukcja używania. Bez takiego zalecenia probówka pozostaje w spoczynku.
Jak zawęzić przyczynę
Błędne RCF lub promień
Najpierw sprawdzićJakie RCF i jaki promień były ustawione? Czy prędkość obrotową przejęto z innego urządzenia?
Następnym razemzapisać RCF, czas, promień i stopień hamowania w instrukcji roboczej
Pomylony program lub czas
Najpierw sprawdzićCzy właściwy program pracował pełne 7 minut?
Następnym razemustawić i sprawdzić program przed pobraniem
Niespokojna praca wirówki
Najpierw sprawdzićWibracje, nietypowy dźwięk, IMBALANCE?
Następnym razemładować symetrycznie, sprawdzić osadzenie wirnika
Probówki przeterminowane lub nieprawidłowo przechowywane
Najpierw sprawdzićData ważności, miejsce przechowywania, temperatura
Następnym razemukładać według daty ważności, przechowywać zgodnie z oznakowaniem, w przypadku Vi PRP-PRO w temperaturze od 5 do 30 °C bez bezpośredniego światła słonecznego; więcej w artykule Temperatura przy PRP i PRF
04PRF nie krzepnie albo żeluje za wcześnie
Krótko mówiąc
Przy PRF zegar tyka od chwili pobrania. Bez antykoagulantu krzepnięcie zaczyna się natychmiast. Dlatego liczą się sekundy do startu, właściwa probówka i prędkość obrotowa dopasowana do Państwa wirówki.
Przy PRF obowiązuje odwrotna logika: krew ma krzepnąć, ale we właściwym momencie. Stałe PRF tworzy skrzep podczas wirowania. Płynne PRF ma po wirowaniu pozostać płynne wystarczająco długo, by można je było nabrać.
Stałe PRF
- Cel
- stabilny skrzep fibrynowy w górnej części
- Według dokumentacji Density
- 1300 obr./min przez 8 minut, bez urządzenia referencyjnego
- Typowa nieprawidłowość
- skrzep nie powstaje, jest mały albo się rozpada
Płynne PRF
- Cel
- górna warstwa, która pozostaje płynna wystarczająco długo
- Według dokumentacji Density
- 700 obr./min przez 3 do 4 minut, dalsze przetworzenie w ciągu 15 minut
- Typowa nieprawidłowość
- żeluje w probówce lub w strzykawce
Zegar tyka od pobrania. Bez antykoagulantu krzepnięcie zaczyna się, gdy tylko krew znajdzie się w szklanej probówce. Dokumentacja Density przewiduje rozpoczęcie wirowania w ciągu 60 sekund. Ile mogą znaczyć sekundy, pokazuje badanie Mirona i współpracowników z udziałem 60 osób i 300 membran:[13]
- 0 sKrew wpływa do szklanej probówki, zaczyna się krzepnięcie.
- ≈ 15 sTyle czasu autorzy przyjmują na pobranie jednej probówki 9–10 ml.
- 60 sDo tego momentu wirówka powinna już pracować, według dokumentacji Density.
- 90 sPo takim czasie oczekiwania membrany w badaniu były średnio o 13 procent mniejsze.
Również Castro i współpracownicy stwierdzili wyraźny wpływ zależności czasowych.[10] Jak dostosować do tego pobranie, pokazuje artykuł Pobieranie krwi do PRP i PRF. Wirówkę, 30 probówek Density i 30 zestawów do pobierania krwi oferujemy razem w zestawie PRF Power Kit Pro.
Probówka współdecyduje. Stałe PRF potrzebuje powierzchni, która zapoczątkuje krzepnięcie. Warstwa silikonu na szkle może je hamować: Miron i współpracownicy opisują w silikonowanych szklanych probówkach wyraźnie mniejsze skrzepy PRF; pojedyncze próbki w badanych warunkach nie skrzepły całkowicie.[14] Probówka z cytrynianem, taka jak Vi PRP-PRO, nie daje PRF. Więcej w artykule Szkło czy tworzywo sztuczne.
Prędkość obrotowa nie została przeliczona. Dokumentacja Density podaje prędkości obrotowe, ale nie wskazuje urządzenia referencyjnego. Na różnych wirówkach ta sama prędkość obrotowa daje różne siły. Proszę przed pierwszym wirowaniem wyjaśnić, o jaką wartość RCF chodzi, i przeliczyć ją na promień swojej wirówki.
Płynne PRF żeluje za wcześnie. Również płynne PRF nie zawiera antykoagulantu, krzepnięcie jest jedynie opóźnione. Prędkości obrotowej z dokumentacji Density nie da się bez urządzenia referencyjnego i promienia wirnika po prostu przenieść na inne wirówki. Decydujące są parametry ustalone dla Państwa systemu. Jeśli okno czasowe robi się ciasne, preparat żeluje w probówce lub w strzykawce. Dlatego strzykawki, igły i przebieg pracy są przygotowane jeszcze przed pobraniem.
Jak zawęzić przyczynę
Za długo do startu
Najpierw sprawdzićIle sekund minęło między pobraniem a startem, ile było probówek?
Następnym razemprzygotować przebieg tak, aby dotrzymać wymogu producenta dotyczącego startu: wirówka, program i naczynie wyważające są gotowe przed wkłuciem
Nieodpowiednia probówka
Najpierw sprawdzićPowłoka, dodatek, przewidziane zastosowanie? Przez pomyłkę probówka z cytrynianem?
Następnym razemdo PRF tylko probówki do tego przeznaczone
Prędkość obrotowa bez odniesienia
Najpierw sprawdzićDla jakiego urządzenia obowiązuje ta prędkość obrotowa?
Następnym razemwyjaśnić RCF i przeliczyć na promień Państwa wirówki
Skrzep wyjęty za wcześnie
Najpierw sprawdzićJak długo spoczywał po wirowaniu?
Następnym razemustalić czas spoczynku zgodnie z dokumentacją probówki
Płynne PRF: przekroczone okno czasowe
Najpierw sprawdzićCzy zanotowano godzinę zakończenia wirowania?
Następnym razemprzygotować materiały wcześniej, zapisać godzinę
05Mało osocza i dlaczego ilość to nie jakość
Krótko mówiąc
Producent podaje ok. 4 do 4,5 ml PRP na probówkę Vi PRP-PRO, w zależności od krwi wyjściowej i przebiegu pracy. Mniej może wynikać z przebiegu albo po prostu z samej krwi. O jakości sama ilość nic nie mówi.
Więcej komórek we krwi, mniej osocza w probówce. Hematokryt określa, jaką część objętości krwi stanowią erytrocyty. Jeśli jest wysoki, w tej samej ilości krwi jest mniej osocza. To cecha krwi, a nie błąd obsługi.
PRP różni się między osobami, a nawet między dwoma pobraniami od tej samej osoby.[17] W badaniu z udziałem 26 osób liczba płytek krwi i leukocytów we krwi i w PRP była niższa u osób w wieku 65 lat i starszych; autorzy upatrują w wieku silnego czynnika wpływającego na hematokryt, a tym samym na skład PRP.[18] W przypadku PRF Miron i współpracownicy stwierdzili większe membrany u kobiet i osób starszych, prawdopodobnie z powodu mniejszej liczby erytrocytów we krwi.[13]
Ilość nie jest kryterium jakości.
Mała objętość może zawierać wiele płytek krwi, a duża może być rozcieńczona. Ile komórek faktycznie uzyskano, pokaże tylko zliczenie w krwi pełnej i w PRP, a nie poziom wypełnienia strzykawki.
Jak zawęzić przyczynę
Probówka niepełna
Najpierw sprawdzićPoziom napełnienia w porównaniu z innymi probówkami? Probówka do odrzucenia przy zestawie motylkowym, igła przy ścianie żyły, data ważności?
Następnym razemnapełniać do końca, aż krew przestanie napływać
Wysoki hematokryt
Najpierw sprawdzićCzy mała ilość pojawia się tylko u niektórych osób?
Następnym razemnie ma czego korygować; dokumentować ilość dla każdej osoby
Nabieranie zakończone za wcześnie
Najpierw sprawdzićIle osocza zostało nad żelem?
Następnym razempodążać za poziomem cieczy aż tuż nad żel; cienka pozostałość zostaje, patrz Nabieranie PRP
Wirowanie
Najpierw sprawdzićRCF, promień, czas wirowania
Następnym razemjak w rozdziale 03: Rozdzielenie
06IMBALANCE, wibracje, przerwanie
Krótko mówiąc
IMBALANCE oznacza: masa w wirniku jest rozłożona nierównomiernie. Na taki przypadek instrukcja używania Hettich EBA 200 MD przewiduje jasną kolejność działań.
Według instrukcji używania przy IMBALANCE
- Otworzyć pokrywępo zatrzymaniu się wirnika
- Sprawdzić załadunekskorygować nierównomierny załadunek
- Powtórzyć cyklze sprawdzonym załadunkiem
- Błąd nie ustępuje?powiadomić serwis
Hettich, instrukcja używania EBA 200, komunikaty błędów.[19]
Probówki o porównywalnej wysokości napełnienia rozmieszcza się równomiernie w gniazdach wirnika. Jeśli potrzebne jest naczynie wyważające, jego typ i napełnienie zależą od instrukcji używania wirówki oraz instrukcji roboczej Państwa placówki. Wirnik musi być mocno osadzony. Cykl kończą Państwo przyciskiem STOP/OPEN, a nie wyłącznikiem sieciowym. Szczegóły zawiera artykuł Wirówka w codziennej pracy gabinetu.
Przerwanie kosztuje więcej niż czas. Przerwane wirowanie może zmienić wynik rozdzielenia. Przy PRF dochodzi do tego zegar: zanim załadunek zostanie skorygowany, przewidziane okno czasowe może być już przekroczone. Czy probówka zostanie wtedy jeszcze użyta, określa Państwa instrukcja robocza. Dlatego potrzebne naczynie wyważające proszę przygotować, zanim nastąpi wkłucie.
Czego nie robić z nieprawidłowym preparatem
Odruch jest ludzki: zwirować jeszcze raz, dodać kilka obrotów, szybko przelać. Dla probówek obowiązuje jednak procedura opisana przez ich producenta. Cztery odruchy, które mogą Państwo sobie darować:
Bez drugiego wirowania
Dla Vi PRP-PRO dokumentacja produktu opisuje dokładnie jedno wirowanie, 1200 × g przez 7 minut. Drugie wirowanie nie jest tam przewidziane.
Bez spontanicznych zmian ustawień
Większa prędkość obrotowa lub dłuższy czas „dla pewności” zmieniają preparat. Odmienne ustawienia mogą trafić do instrukcji roboczej dopiero po sprawdzeniu.
Bez zlewania krwi
Przelewanie krwi z kilku probówek do jednej diagnostyka układu krzepnięcia wymienia wprost jako przyczynę skrzepów.[9] Również dolewanie cytrynianu lub krwi nie przywraca w niezawodny sposób właściwej proporcji.
Bez wstrząsania
Skrzep nie rozpuści się od wstrząsania, za to komórki krwi mogą przy tym ulec uszkodzeniu.[1]
Dokumentować zamiast naprawiać. Co dzieje się z nieprawidłowym preparatem, określa Państwa instrukcja robocza. Proszę zanotować rodzaj nieprawidłowości, godzinę, partię i ustawienia. Dopiero kilka notatek pokaże, czy kryje się za tym jakiś wzorzec. Odrzucone probówki utylizują Państwo tak, jak opisano w artykule Utylizacja odpadów w gabinecie, a ramy prawne w Niemczech opisuje artykuł Preparaty z krwi własnej w gabinecie.
Wzór: notatka o nieprawidłowym preparacie
- Data, godzina
- Rodzaj nieprawidłowości
- Probówka, partia
- Sekundy do startu
- RCF, promień, czas wirowania
- Pobranie: szczególne okoliczności
- Co stało się z preparatem
- Parafa
Do przeniesienia do Państwa protokołu. Co trzeba dokumentować, określa Państwa instrukcja robocza.
Szukanie przyczyny w czterech krokach
Proszę postępować w kolejności przebiegu pracy. W ten sposób znajdą Państwo przyczynę, która działa najwcześniej, i nie będą jej Państwo szukać w niewłaściwym miejscu.
-
Produkt docelowy i probówka
- PRP, stałe czy płynne PRF?
- Właściwa probówka, przed upływem daty ważności, przechowywana zgodnie z oznakowaniem?
- Numer partii zanotowany?
-
Pobranie
- Staza zwolniona najpóźniej po minucie?
- Przy zestawie motylkowym najpierw probówka do odrzucenia?
- Napełniona do końca i od razu delikatnie odwrócona?
- Przy PRF: sekundy do startu?
-
Wirówka
- RCF i promień dopasowane do probówki?
- Pełny czas wirowania?
- Symetryczny załadunek, wirnik mocno osadzony, praca bez wibracji?
-
Nabieranie i notatka
- Podążanie za poziomem cieczy i zatrzymanie przed żelem, przy Density na ustalonej wysokości?
- Godzina, partia i nieprawidłowości zapisane?
Listy kontrolne w artykułach Pobieranie krwi do PRP i Wirówka w codziennej pracy gabinetu szczegółowo omawiają kroki 2 i 3. Która wirówka jest przeznaczona do przygotowywania krwi do zastosowania u pacjenta, wyjaśnia artykuł Wirówka do PRP: wymagania.
Częste pytania
Czy czerwonawe PRP zawsze jest hemolityczne?
Nie. Osocze barwią również nienaruszone erytrocyty, na przykład gdy zostaną zassane przy nabieraniu albo gdy w warstwie żelu jest szczelina. Obiektywnie można to wyjaśnić tylko w laboratorium: hemolizę na podstawie wolnej hemoglobiny, zassane erytrocyty na podstawie zliczenia komórek. Co dzieje się z preparatem, określa Państwa instrukcja robocza.
Dlaczego w moim PRP są nitki, skoro w probówce jest cytrynian?
Najczęściej cytrynian nie wymieszał się z krwią na czas i równomiernie albo krzepnięcie zostało aktywowane już podczas pobrania: zbyt późne lub zbyt rzadkie odwracanie, powolne pobranie, długa staza. Jeśli nitki powtarzają się mimo starannego pobrania, proszę sprawdzić partię.[9]
Czy mogę zwirować probówkę drugi raz?
Dla Vi PRP-PRO dokumentacja produktu opisuje jedno wirowanie, 1200 × g przez 7 minut. Drugie wirowanie nie jest tam przewidziane. Dla innych probówek obowiązuje ich instrukcja używania.
Dlaczego moje PRF pozostaje płynne?
W przypadku płynnego PRF jest to zamierzone, przez ograniczony czas. Jeśli ma powstać stałe PRF, proszę sprawdzić czas do startu, probówkę i ustawioną siłę. Probówka z cytrynianem uniemożliwia krzepnięcie, a warstwa silikonu na szkle może je wyraźnie hamować.[14]
Czy grubsza igła pomaga uniknąć hemolizy?
Dane na ten temat są słabe.[5] Ważniejsze są czyste wkłucie, słabe zasysanie i delikatne odwracanie. Standardem jest 21G; igieł 25G lub cieńszych nie zaleca się do rutynowego użytku.[6]
Dlaczego przy tym samym przebiegu uzyskuję różne ilości PRP?
Bo nie każda krew jest taka sama. Hematokryt określa, ile osocza jest w probówce, a PRP różni się między osobami i pobraniami.[17] Mniejsza objętość nie oznacza automatycznie mniejszej liczby płytek krwi.
Produkty
- Vi PRP-PRO10 probówek z cytrynianem i żelem separującym, 1200 × g przez 7 minut
- Density10 szklanych probówek bez dodatków, do PRF i PRP
- Hettich EBA 200 MDwyrób medyczny klasy IIa, RCF ustawiane bezpośrednio
- Zestawy do pobierania krwizestawy z mechanizmem bezpieczeństwa, 21G, dren od 17,8 do 30 cm
- Statyw na probówki ze stali nierdzewnej10 miejsc, do autoklawowania
- BD Microlance™ 3 18G × 40 mmigła do nabierania, cienkościenna, 100 szt.
Źródła
- Simundic AM, Bölenius K, Cadamuro J, et al. Joint EFLM-COLABIOCLI Recommendation for venous blood sampling. Clin Chem Lab Med. 2018;56(12):2015–2038. doi:10.1515/cclm-2018-0602
- Dohan Ehrenfest DM, Rasmusson L, Albrektsson T. Classification of platelet concentrates: from pure platelet-rich plasma (P-PRP) to leucocyte- and platelet-rich fibrin (L-PRF). Trends Biotechnol. 2009;27(3):158–167. doi:10.1016/j.tibtech.2008.11.009
- Mrazek C, et al. The relationship between vacuum and hemolysis during catheter blood collection: a retrospective analysis of six large cohorts. Clin Chem Lab Med. 2017. doi:10.1515/cclm-2016-0940
- Wollowitz A, Bijur PE, Esses D, Gallagher EJ. Use of butterfly needles to draw blood is independently associated with marked reduction in hemolysis compared to intravenous catheter. Acad Emerg Med. 2013;20(11):1151–1155. doi:10.1111/acem.12245
- Heyer NJ, Derzon JH, Winges L, et al. Effectiveness of practices to reduce blood sample hemolysis in EDs: a laboratory medicine best practices systematic review and meta-analysis. Clin Biochem. 2012;45(13-14):1012–1032. doi:10.1016/j.clinbiochem.2012.08.002
- Lippi G, Salvagno GL, Montagnana M, Brocco G, Guidi GC. Influence of the needle bore size used for collecting venous blood samples on routine clinical chemistry testing. Clin Chem Lab Med. 2006;44(8):1009–1014. doi:10.1515/CCLM.2006.172
- Bowen RAR, Remaley AT. Interferences from blood collection tube components on clinical chemistry assays. Biochem Med (Zagreb). 2014;24(1):31–44. doi:10.11613/BM.2014.006
- Nikolac N. Lipemia: causes, interference mechanisms, detection and management. Biochem Med (Zagreb). 2014;24(1):57–67. doi:10.11613/BM.2014.008
- Calcoen B, Desmet K, Vermeersch P. An abrupt rise of coagulation error messages on ACL TOP automated analysers. Biochem Med (Zagreb). 2019;29(2):021002. doi:10.11613/BM.2019.021002
- Castro AB, Andrade C, Li X, Pinto N, Teughels W, Quirynen M. Impact of g force and timing on the characteristics of platelet-rich fibrin matrices. Sci Rep. 2021;11:6038. doi:10.1038/s41598-021-85736-y
- Dohan Ehrenfest DM, Pinto NR, Pereda A, et al. The impact of the centrifuge characteristics and centrifugation protocols on the cells, growth factors, and fibrin architecture of a leukocyte- and platelet-rich fibrin (L-PRF) clot and membrane. Platelets. 2018;29(2):171–184. doi:10.1080/09537104.2017.1293812
- Sadgrove NJ, Batra JK, Batra S. Critical insights on preparation of platelet-rich plasma in tubes with a thixotropic gel separator. J Drugs Dermatol. 2024;23(11):979–985. doi:10.36849/JDD.7983
- Miron RJ, Dham A, Dham U, Zhang Y, Pikos MA, Sculean A. The effect of age, gender, and time between blood draw and start of centrifugation on the size outcomes of platelet-rich fibrin (PRF) membranes. Clin Oral Investig. 2019;23(5):2179–2185. doi:10.1007/s00784-018-2673-x
- Miron RJ, Kawase T, Dham A, Zhang Y, Fujioka-Kobayashi M, Sculean A. A technical note on contamination from PRF tubes containing silica and silicone. BMC Oral Health. 2021;21:135. doi:10.1186/s12903-021-01497-0
- Wei Y, Cheng Y, Wang Y, Zhang X, Miron RJ, Zhang Y. The effect of resting and compression time post-centrifugation on the characteristics of platelet rich fibrin (PRF) membranes. Clin Oral Investig. 2022;26(8):5281–5288. doi:10.1007/s00784-022-04496-9
- Miron RJ, Horrocks NA, Zhang Y, Horrocks G, Pikos MA, Sculean A. Extending the working properties of liquid platelet-rich fibrin using chemically modified PET tubes and the Bio-Cool device. Clin Oral Investig. 2022;26:2873–2878. doi:10.1007/s00784-021-04268-x
- Mazzocca AD, McCarthy MB, Chowaniec DM, et al. Platelet-rich plasma differs according to preparation method and human variability. J Bone Joint Surg Am. 2012;94(4):308–316. PubMed 22336969
- Trevisson B, Becerro-de-Bengoa-Vallejo R, Sevillano D, et al. Age-based inter-subject variability in platelet and white blood cell concentrations of platelet-rich plasma prepared using a new application to blood separation system. Int Wound J. 2022;19(2):362–369. doi:10.1111/iwj.13636
- Andreas Hettich GmbH: instrukcja używania EBA 200, typ 1810 i 1810-01, wyrób medyczny zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/745. AB1810de, Rev. 03, 03.2026; komunikaty błędów i załadunek. hettichlab.com (PDF)
Informacje o produktach: instrukcja używania Vi PRP-PRO (D-BIOTECH S.R.L.S., Katania), dokumentacja produktu Density (Xenoderm Srl), dokumentacja Andreas Hettich GmbH (Tuttlingen). Wymienione nazwy produktów i firm są oznaczeniami należącymi do ich właścicieli.
Informacja dla profesjonalnych użytkowników: artykuł opisuje możliwe przyczyny widocznych nieprawidłowości przy przygotowywaniu PRP i PRF. Opiera się na literaturze fachowej, głównie z diagnostyki laboratoryjnej i z badań laboratoryjnych, oraz na dokumentacji producentów; żadne z cytowanych badań nie obejmowało probówek oferowanych w prplab.de. prplab.de sprzedaje Vi PRP-PRO, Density, Hettich EBA 200 MD i zestawy do pobierania krwi. Artykuł nie zawiera zalecenia dotyczącego określonego zastosowania. Nie zastępuje instrukcji używania ani oznakowania stosowanych produktów, instrukcji roboczych Państwa placówki ani fachowej oceny w indywidualnym przypadku.
Wyłącznie dla personelu medycznego.